การจัดการขยะด้วยระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ: กรณีศึกษาระบบ D-ToC จังหวัดเชียงราย
ปัญหาขยะอันตรายจากชุมชน เช่น ถ่านไฟฉาย แบตเตอรี่ หลอดไฟ กระป๋องสเปรย์ และอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ เป็นปัญหาสำคัญที่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและสุขภาพของประชาชน หากไม่มีการคัดแยกและกำจัดอย่างถูกวิธี สารพิษที่ปนเปื้อนอยู่ในขยะเหล่านี้อาจรั่วไหลสู่ดิน แหล่งน้ำ และห่วงโซ่อาหารได้ การบริหารจัดการขยะอันตรายจึงจำเป็นต้องอาศัยข้อมูลที่ถูกต้อง ครบถ้วน และสามารถติดตามได้อย่างต่อเนื่อง
ปัญหาขยะอันตรายจากชุมชน เช่น ถ่านไฟฉาย แบตเตอรี่ หลอดไฟ กระป๋องสเปรย์ และอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ เป็นปัญหาสำคัญที่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและสุขภาพของประชาชน หากไม่มีการคัดแยกและกำจัดอย่างถูกวิธี สารพิษที่ปนเปื้อนอยู่ในขยะเหล่านี้อาจรั่วไหลสู่ดิน แหล่งน้ำ และห่วงโซ่อาหารได้ การบริหารจัดการขยะอันตรายจึงจำเป็นต้องอาศัยข้อมูลที่ถูกต้อง ครบถ้วน และสามารถติดตามได้อย่างต่อเนื่อง
จังหวัดเชียงรายได้ร่วมกับมหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวงพัฒนา Data Supporting System for Management of Toxic Waste from Community in Chiang Rai Province (D-ToC) เพื่อเป็นระบบสารสนเทศกลางสำหรับสนับสนุนการบริหารจัดการขยะอันตรายขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นทั้งจังหวัด โดยระบบช่วยรวบรวมข้อมูลการเก็บรวบรวมขยะอันตรายจากแต่ละพื้นที่เข้าสู่ฐานข้อมูลกลางผ่านระบบออนไลน์ ทำให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องสามารถติดตามปริมาณขยะ วิเคราะห์ข้อมูล วางแผนการขนส่ง และติดตามผลการดำเนินงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ
การนำเทคโนโลยีสารสนเทศมาใช้ช่วยเปลี่ยนรูปแบบการทำงานจากการจัดเก็บข้อมูลด้วยเอกสารและการรายงานแบบแยกส่วน มาเป็นระบบดิจิทัลที่สามารถบันทึกข้อมูลได้อย่างรวดเร็ว ลดความผิดพลาดจากการป้อนข้อมูล และสามารถแสดงผลข้อมูลในรูปแบบรายงานและแดชบอร์ดเพื่อสนับสนุนการตัดสินใจของผู้บริหาร ทั้งในด้านการวางแผนงบประมาณ การกำหนดรอบการขนส่ง และการบริหารจัดการขยะอันตรายในภาพรวมของจังหวัด
นอกจากการเพิ่มประสิทธิภาพในการบริหารจัดการแล้ว ระบบ D-ToC ยังช่วยสร้างฐานข้อมูลที่สามารถนำไปวิเคราะห์แนวโน้มการเกิดขยะอันตรายในแต่ละพื้นที่ เพื่อนำไปสู่การกำหนดนโยบายและมาตรการด้านสิ่งแวดล้อมที่เหมาะสมในอนาคต อีกทั้งยังเป็นเครื่องมือสำคัญในการติดตามผลการดำเนินงานขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และสร้างความโปร่งใสในการบริหารจัดการข้อมูล
ปัจจุบันระบบ D-ToC ถูกนำไปใช้งานโดยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นทั้งจังหวัดเชียงราย และเป็นต้นแบบของการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อสนับสนุนการจัดการขยะอันตรายในระดับพื้นที่ ความสำเร็จของระบบสะท้อนให้เห็นถึงศักยภาพของการบูรณาการเทคโนโลยีดิจิทัลเข้ากับการบริหารจัดการสิ่งแวดล้อม และได้รับการยอมรับในระดับประเทศด้วยรางวัล Prime Minister's Digital Award 2023 สาขา Digital Community of the Year
ระบบ D-ToC ได้รับการพัฒนาโดย ดร.เขมชาติ เขมาวุฒานนท์, ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ปเนต มโนมัยวิบูลย์ และ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อนันต์ อึ้งวณิชยพันธ์ จากมหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง ภายใต้ความร่วมมือกับองค์การบริหารส่วนจังหวัดเชียงราย โดยเป็นตัวอย่างของการนำองค์ความรู้ด้านเทคโนโลยีสารสนเทศมาประยุกต์ใช้เพื่อแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมของชุมชนอย่างเป็นรูปธรรม และเป็นต้นแบบที่สามารถขยายผลไปยังพื้นที่อื่นของประเทศเพื่อสนับสนุนการพัฒนาที่ยั่งยืนในอนาคต
ผู้เขียนบทความ: อาจารย์ ดร. เขมชาติ เขมาวุฒานนท์
ศูนย์วิจัยระบบเศรษฐกิจหมุนเวียนเพื่อประเทศไทยปลอดขยะ (Circular Economy for Waste-free Thailand: CEWT) สำนักวิชาวิทยาศาสตร์
มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง
MFU x PSU Collaboration Grant, Thailand
จังหวัดเชียงรายได้ร่วมกับมหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวงพัฒนา Data Supporting System for Management of Toxic Waste from Community in Chiang Rai Province (D-ToC) เพื่อเป็นระบบสารสนเทศกลางสำหรับสนับสนุนการบริหารจัดการขยะอันตรายขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นทั้งจังหวัด โดยระบบช่วยรวบรวมข้อมูลการเก็บรวบรวมขยะอันตรายจากแต่ละพื้นที่เข้าสู่ฐานข้อมูลกลางผ่านระบบออนไลน์ ทำให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องสามารถติดตามปริมาณขยะ วิเคราะห์ข้อมูล วางแผนการขนส่ง และติดตามผลการดำเนินงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ
การนำเทคโนโลยีสารสนเทศมาใช้ช่วยเปลี่ยนรูปแบบการทำงานจากการจัดเก็บข้อมูลด้วยเอกสารและการรายงานแบบแยกส่วน มาเป็นระบบดิจิทัลที่สามารถบันทึกข้อมูลได้อย่างรวดเร็ว ลดความผิดพลาดจากการป้อนข้อมูล และสามารถแสดงผลข้อมูลในรูปแบบรายงานและแดชบอร์ดเพื่อสนับสนุนการตัดสินใจของผู้บริหาร ทั้งในด้านการวางแผนงบประมาณ การกำหนดรอบการขนส่ง และการบริหารจัดการขยะอันตรายในภาพรวมของจังหวัด
นอกจากการเพิ่มประสิทธิภาพในการบริหารจัดการแล้ว ระบบ D-ToC ยังช่วยสร้างฐานข้อมูลที่สามารถนำไปวิเคราะห์แนวโน้มการเกิดขยะอันตรายในแต่ละพื้นที่ เพื่อนำไปสู่การกำหนดนโยบายและมาตรการด้านสิ่งแวดล้อมที่เหมาะสมในอนาคต อีกทั้งยังเป็นเครื่องมือสำคัญในการติดตามผลการดำเนินงานขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และสร้างความโปร่งใสในการบริหารจัดการข้อมูล
ปัจจุบันระบบ D-ToC ถูกนำไปใช้งานโดยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นทั้งจังหวัดเชียงราย และเป็นต้นแบบของการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อสนับสนุนการจัดการขยะอันตรายในระดับพื้นที่ ความสำเร็จของระบบสะท้อนให้เห็นถึงศักยภาพของการบูรณาการเทคโนโลยีดิจิทัลเข้ากับการบริหารจัดการสิ่งแวดล้อม และได้รับการยอมรับในระดับประเทศด้วยรางวัล Prime Minister's Digital Award 2023 สาขา Digital Community of the Year
ระบบ D-ToC ได้รับการพัฒนาโดย ดร.เขมชาติ เขมาวุฒานนท์, ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ปเนต มโนมัยวิบูลย์ และ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อนันต์ อึ้งวณิชยพันธ์ จากมหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง ภายใต้ความร่วมมือกับองค์การบริหารส่วนจังหวัดเชียงราย โดยเป็นตัวอย่างของการนำองค์ความรู้ด้านเทคโนโลยีสารสนเทศมาประยุกต์ใช้เพื่อแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมของชุมชนอย่างเป็นรูปธรรม และเป็นต้นแบบที่สามารถขยายผลไปยังพื้นที่อื่นของประเทศเพื่อสนับสนุนการพัฒนาที่ยั่งยืนในอนาคต
ผู้เขียนบทความ: อาจารย์ ดร. เขมชาติ เขมาวุฒานนท์
ศูนย์วิจัยระบบเศรษฐกิจหมุนเวียนเพื่อประเทศไทยปลอดขยะ (Circular Economy for Waste-free Thailand: CEWT) สำนักวิชาวิทยาศาสตร์
มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง
MFU x PSU Collaboration Grant, Thailand